Data & Analytics
Zorgtechnologie
De toekomst van interoperabiliteit in de Nederlandse zorg
Hoe open standaarden zoals FHIR en HL7 de basis leggen voor een geïntegreerd zorglandschap. Een analyse van de Wegiz, EHDS en de rol van het CareHub-ecosysteem.
Door Niels Roest
7 min leestijd
De uitdaging
Het versnipperde zorglandschap
De Nederlandse gezondheidszorg behoort tot de beste ter wereld, maar achter de schermen worstelt de sector met een fundamenteel probleem: meer dan 1.000 verschillende softwaresystemen die nauwelijks met elkaar communiceren. Van elektronische cliëntdossiers (ECD’s) en huisartsinformatiesystemen tot apotheeksoftware en beeldvormingsplatformen – elk systeem functioneert als een op zichzelf staand eiland.
De gevolgen zijn voelbaar op elk niveau. Patiënten moeten bij iedere zorgverlener opnieuw hun medische geschiedenis delen. Huisartsen hebben geen inzicht in de medicatie die een specialist heeft voorgeschreven. Verpleegkundigen voeren dezelfde gegevens handmatig in meerdere systemen in. Deze versnippering leidt niet alleen tot frustratie, maar ook tot medische risico’s: informatie die niet tijdig beschikbaar is, kan leiden tot foute diagnoses of onnodige dubbele onderzoeken.
Uit de Nictiz Monitor Digitale Zorg blijkt dat 70% van de zorginstellingen actief op zoek is naar oplossingen voor betere gegevensuitwisseling. Het besef groeit dat interoperabiliteit – het vermogen van systemen om naadloos data uit te wisselen en te interpreteren – geen luxe meer is, maar een absolute noodzaak voor toekomstbestendige zorg.
De vraag is niet langer óf interoperabiliteit er komt, maar hoe we de transitie naar een geïntegreerd zorglandschap versnellen. In dit artikel analyseren we de wetgevende, technische en praktische dimensies van deze transformatie.
70%
Zoekt interoperabiliteit
Bron: Nictiz e-health Monitor, 2024
1000+
Zorgsoftwaresystemen
Bron: Nictiz/VWS, 2024
40%
Tijdsbesparing door integratie
Bron: CareHub case studies
Wegiz en EHDS: wetgeving als katalysator
De overheid heeft de urgentie van interoperabiliteit erkend en vertaald naar concrete wetgeving. De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz), aangenomen door de Eerste Kamer, verplicht zorgaanbieders om patiëntgegevens elektronisch uit te wisselen. Dit is een historische stap: voor het eerst wordt digitale gegevensuitwisseling niet langer vrijblijvend, maar wettelijk verplicht.
Wegiz: nationale verplichting
De Wegiz stelt gefaseerd eisen aan elektronische gegevensuitwisseling. In de eerste tranche worden medicatieoverdracht en de verpleegkundige overdracht verplicht digitaal. Volgende tranches breiden dit uit naar laboratoriumuitslagen, beeldverslagen en verwijsbrieven. Softwareleveranciers moeten aantonen dat hun systemen voldoen aan de gestelde interoperabiliteitsnormen.
EHDS: Europees kader
Op Europees niveau creëert de European Health Data Space (EHDS) een uniform kader voor gezondheidsgegevens. Dit raamwerk maakt het mogelijk dat een Nederlandse patiënt die in Duitsland of Spanje zorg nodig heeft, toegang heeft tot zijn of haar medische dossier. De EHDS stimuleert daarnaast het secundaire gebruik van geanonimiseerde data voor onderzoek en beleidsvorming.
IZA: ambities voor 2026
Het Integraal Zorgakkoord (IZA) vertaalt deze wetgeving naar concrete ambities. Voor 2026 is de doelstelling dat alle relevante zorgaanbieders digitaal gegevens kunnen uitwisselen conform de vastgestelde standaarden. Dit vereist investeringen in infrastructuur, opleiding en cultuurverandering binnen zorginstellingen.
Deze wetgevende driehoek – Wegiz, EHDS en IZA – vormt een ongekende katalysator voor standaardisatie. Zorgorganisaties die nu investeren in interoperabele systemen, positioneren zich niet alleen conform de wet, maar bouwen ook een voorsprong op die de komende jaren cruciaal wordt.
Technische standaarden
FHIR en HL7: de technische standaarden
Achter elke succesvolle gegevensuitwisseling in de zorg staan technische standaarden die bepalen hoe systemen met elkaar communiceren. Twee standaarden vormen hierin de ruggengraat: HL7 en FHIR.
01
HL7: de gevestigde standaard
HL7 (Health Level Seven) is al decennia de internationale standaard voor het uitwisselen van medische berichten. Het protocol definieert hoe klinische en administratieve data wordt gestructureerd en verzonden tussen systemen. Veel bestaande zorgsoftware in Nederland is gebouwd op HL7 v2-berichten, wat een solide maar soms rigide basis biedt voor gegevensuitwisseling.
02
FHIR: de moderne API-standaard
FHIR (Fast Healthcare Interoperability Resources) is de opvolger die de zorgsector revolutioneert. In tegenstelling tot traditionele berichtenuitwisseling werkt FHIR met moderne RESTful API’s – dezelfde technologie die apps als iDEAL en DigiD aandrijft. Data wordt gestructureerd in “resources” (bijvoorbeeld Patient, Observation, MedicationRequest) die in realtime bevraagd en gedeeld kunnen worden. Dit maakt FHIR uitermate geschikt voor mobiele applicaties, patiëntportalen en integraties tussen verschillende zorgdomeinen.
03
NEN7510: beveiliging als fundament
Interoperabiliteit zonder beveiliging is onverantwoord. NEN7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg en vormt het veiligheidsfundament waarop alle gegevensuitwisseling rust. In combinatie met de AVG waarborgt NEN7510 dat patiëntgegevens niet alleen geïntegreerd, maar ook beschermd worden uitgewisseld. Elke FHIR- of HL7-implementatie moet voldoen aan deze beveiligingsnorm.
FHIR R4 als Nederlandse standaard
Nictiz heeft FHIR R4 aangewezen als de standaard voor nieuwe zorginformatie-uitwisselingen in Nederland, met als doel een uniform en toekomstbestendig digitaal zorglandschap.
De rol van het CareHub-ecosysteem
Wetgeving en standaarden creëren het kader, maar de werkelijke transformatie vindt plaats in de praktijk. Hier komt het CareHub-ecosysteem van PCD CareHub in beeld: een concreet antwoord op de interoperabiliteitsuitdaging.
25 complementaire bedrijven
CareHub verbindt 25 complementaire zorgtechnologiebedrijven die elk een specifiek onderdeel van de zorgketen bedienen. Van ECD-systemen en roostersoftware tot medicatieveiligheid en patiëntcommunicatie – alle oplossingen zijn ontworpen om naadloos samen te werken via open standaarden.
Open standaarden als fundament
Binnen CareHub is interoperabiliteit geen bijzaak, maar het architectuurprincipe. Alle aangesloten bedrijven implementeren FHIR-interfaces en HL7-koppelingen, waardoor gegevens realtime stromen tussen systemen zonder handmatige tussenkomst of dubbele invoer.
Wat CareHub onderscheidt van losse integraties, is de ecosysteembenadering. In plaats van punt-tot-punt-koppelingen – die exponentieel groeien in complexiteit – biedt CareHub een gedeelde integratielaag. Wanneer een nieuw zorgtechbedrijf aansluit, is het direct verbonden met alle bestaande deelnemers. Dit verlaagt de integratiekosten drastisch en verkort de implementatietijd van maanden naar weken.
PCD CareHub selecteert en begeleidt zorgtechbedrijven die aantoonbaar bijdragen aan de interoperabiliteitsambitie. Door shared services op het gebied van compliance, governance en technische architectuur te bieden, waarborgt PCD dat alle ecosysteemdeelnemers voldoen aan Wegiz-vereisten, NEN7510-normen en FHIR-specificaties.
Het resultaat: interoperabiliteit die niet theoretisch blijft op whitepapers, maar dagelijks functioneert in de praktijk van zorgorganisaties door heel Nederland.
Wat betekent dit voor zorgorganisaties?
Voor zorgorganisaties vertaalt interoperabiliteit zich in tastbare voordelen die zowel de kwaliteit van zorg als de bedrijfsvoering verbeteren.
Concrete voordelen van interoperabiliteit:
- Eén patiëntoverzicht: alle relevante medische informatie beschikbaar in één scherm, ongeacht welk bronsysteem de data bevat. Geen tabbladen meer wisselen of collega’s bellen voor ontbrekende informatie.
- Minder dubbele invoer: gegevens die in één systeem worden vastgelegd, zijn automatisch beschikbaar in gekoppelde systemen. Dit bespaart professionals tot 40% van hun administratieve tijd.
- Betere zorgcoördinatie: bij overdrachtsmomenten – van ziekenhuis naar huisarts, van GGZ naar wijkteam – stroomt informatie automatisch mee. Dit voorkomt informatieverlies en versnelt het zorgproces.
- Toekomstbestendig: door te bouwen op open standaarden zoals FHIR, voorkomt uw organisatie vendor lock-in. Nieuwe applicaties en modules kunnen eenvoudig worden toegevoegd zonder het bestaande landschap te verstoren.
De transitie naar interoperabele systemen is een investering die zich terugverdient. Organisaties die nu handelen, profiteren niet alleen van operationele efficiëntie, maar voldoen ook proactief aan de Wegiz-verplichtingen die de komende jaren van kracht worden.
Het CareHub-ecosysteem biedt zorgorganisaties een bewezen pad naar interoperabiliteit: geen jarenlange, risicovolle migratietrajecten, maar een modulaire aanpak waarbij bestaande systemen stap voor stap worden verbonden via open standaarden.
Interoperabiliteit is de sleutel tot toekomstbestendige zorg
De combinatie van wetgeving, open standaarden en het CareHub-ecosysteem maakt geïntegreerde zorg in Nederland werkelijkheid. PCD CareHub bouwt de brug tussen ambitie en praktijk.
Lees ook onze andere insights
Ontdek meer inzichten over digitale zorg, zorgtechnologie en het CareHub-ecosysteem.
Klaar voor interoperabele zorg?
Ontdek hoe het CareHub-ecosysteem uw systemen verbindt via open standaarden. Neem contact op voor een persoonlijk adviesgesprek over interoperabiliteit.
Neem contact op