Referentie
Woordenlijst zorgtechnologie
Verklarende woordenlijst van veelgebruikte termen in digitale zorg, zorgtechnologie, healthcare IT en zorg-investeringen.
- API (Application Programming Interface)
- Een gestandaardiseerde interface waarmee softwaresystemen onderling gegevens kunnen uitwisselen. In de zorgsector maken API’s het mogelijk dat een EPD, laboratoriumsysteem en planningssoftware naadloos samenwerken zonder handmatige data-invoer. Zie ook: data-integratie.
- ARR (Annual Recurring Revenue)
- De jaarlijkse terugkerende omzet van een SaaS-bedrijf, berekend als 12 × MRR. ARR is de belangrijkste groeimetriek voor investeerders in zorgtechnologie en geeft een voorspelbaar beeld van de inkomstenstroom. Een dalende churn rate draagt direct bij aan ARR-groei.
- AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming)
- De Europese privacywetgeving (ook bekend als GDPR) die de verwerking van persoonsgegevens reguleert. In de zorg stelt de AVG strenge eisen aan het verzamelen, opslaan en delen van patiëntgegevens. Elke zorgtechnologie-oplossing moet AVG-compliant zijn. Zie ook: privacy-by-design, NEN 7510.
- Buy-and-build
- Een investeringsstrategie waarbij een platformbedrijf wordt verworven en vervolgens via gerichte overnames wordt uitgebreid. PCD hanteert een ecosysteem-variant: in plaats van volledige consolidatie behoudt elke zorgtechpartij zijn specialisatie, verbonden door gedeelde infrastructuur en interoperabiliteit. Zie ook: platformeconomie.
- CareHub
- Het digitale zorgtechnologie-ecosysteem van PCD CareHub. De CareHub verbindt complementaire zorgtechbedrijven via open standaarden, zodat zorgorganisaties beschikken over een geïntegreerd platform voor cliëntdossiers, planning, communicatie en data-analyse.
- Churn rate
- Het percentage klanten dat binnen een bepaalde periode zijn abonnement opzegt. In SaaS-zorgtechnologie is een lage churn rate essentieel: het duidt op hoge klanttevredenheid en product-markt-fit. Churn beïnvloedt direct ARR en MRR.
- Cloud computing
- Het leveren van IT-diensten (servers, opslag, databases, software) via het internet in plaats van lokale hardware. In de zorg maakt cloud computing schaalbare, veilige en kostenefficiënte oplossingen mogelijk. De meeste moderne SaaS-zorgtechnologie draait in de cloud, waarbij NEN 7510-certificering van de cloudprovider vereist is.
- Cybersecurity
- De bescherming van informatiesystemen, netwerken en data tegen digitale aanvallen. In de zorgsector is cybersecurity kritiek vanwege de gevoeligheid van patiëntgegevens. Normen als NEN 7510 en wetgeving als de AVG stellen specifieke eisen aan digitale beveiliging in de zorg.
- Data-integratie
- Het samenvoegen van gegevens uit verschillende bronnen tot een samenhangend geheel. In de zorg is data-integratie essentieel om informatie uit EPD’s, ECD’s, laboratoriumsystemen en andere bronnen te combineren. Standaarden als FHIR en API’s zijn de technische basis voor data-integratie.
- Digital health
- Overkoepelende term voor het gebruik van digitale technologieën om gezondheid en gezondheidszorg te verbeteren. Omvat mHealth, telezorg, remote patient monitoring, AI-toepassingen, wearables en elektronische patiëntdossiers. Digital health is breder dan zorgtechnologie omdat het ook wellness en preventie omvat.
- Due diligence
- Het zorgvuldige onderzoek dat een investeerder uitvoert vóór een overname of investering. Omvat financieel onderzoek (EBITDA, ARR), juridische analyse, technische beoordeling en marktvalidatie. In zorgtechnologie omvat due diligence ook compliance-checks op AVG en NEN 7510.
- EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization)
- Een financiële maatstaf die de operationele winstgevendheid van een bedrijf weergeeft, exclusief financieringskosten, belastingen en afschrijvingen. EBITDA wordt veel gebruikt bij due diligence en bedrijfswaarderingen in de zorgtechnologiesector.
- ECD (Elektronisch Cliëntendossier)
- Een digitaal dossier waarin alle zorg- en behandelgegevens van een cliënt worden vastgelegd. Het ECD wordt vooral gebruikt in de langdurige zorg (VVT, GGZ, gehandicaptenzorg) en bevat onder meer zorgplannen, rapportages en medicatieoverzichten. Zie ook: EPD.
- EHDS (European Health Data Space)
- Een Europees wetgevingskader dat de uitwisseling van gezondheidsdata tussen EU-lidstaten mogelijk maakt. De EHDS geeft burgers controle over hun gezondheidsgegevens en faciliteert secundair gebruik van geanonimiseerde data voor onderzoek en beleidsvorming. Implementatie vereist interoperabiliteit op basis van FHIR.
- EPD (Elektronisch Patiëntendossier)
- Het digitale equivalent van het papieren medisch dossier, voornamelijk gebruikt in ziekenhuizen en huisartsenpraktijken. Het EPD bevat medische voorgeschiedenis, diagnoses, medicatie, laboratoriumuitslagen en correspondentie tussen zorgverleners. Zie ook: ECD, HIS, ZIS.
- FHIR (Fast Healthcare Interoperability Resources)
- Een internationale standaard van HL7 voor de elektronische uitwisseling van gezondheidsgegevens. FHIR gebruikt moderne webtechnologie (REST API’s, JSON) en is de de-factostandaard voor interoperabiliteit in de zorgsector. Nederland loopt voorop in de adoptie van FHIR. Zie ook: Koppeltaal, MedMij.
- GGZ (Geestelijke Gezondheidszorg)
- De sector die zich richt op preventie, diagnostiek en behandeling van psychische aandoeningen. GGZ-instellingen gebruiken vaak een ECD en maken steeds meer gebruik van digitale interventies. Koppeltaal is de standaard voor integratie van e-health-toepassingen in de GGZ.
- HIS (Huisartsinformatiesysteem)
- Het informatiesysteem waarmee huisartsen patiëntgegevens registreren, medicatie voorschrijven en verwijzingen doen. Het HIS communiceert via het LSP met andere zorgverleners en vormt een essentieel onderdeel van de eerstelijnszorg-keten. Zie ook: EPD.
- HL7 (Health Level 7)
- Een internationale organisatie die standaarden ontwikkelt voor de uitwisseling van klinische en administratieve gegevens in de gezondheidszorg. HL7 v2 is de meest verspreide berichtenstandaard in ziekenhuizen; FHIR is de nieuwste generatie HL7-standaard.
- Interoperabiliteit
- Het vermogen van verschillende informatiesystemen om gegevens uit te wisselen en te gebruiken. In de zorg betekent interoperabiliteit dat een EPD, ECD, laboratoriumsysteem en planningssoftware naadloos data delen, zonder dubbele invoer of informatieverlies. Zie ook: De toekomst van interoperabiliteit in de Nederlandse zorg.
- IoT (Internet of Things)
- Een netwerk van fysieke apparaten die via internet data verzamelen en uitwisselen. In de zorg omvat IoT onder meer wearables, slimme medicijndispensers, valdetectiesensoren en remote monitoring-apparatuur. IoT genereert continu patiëntdata die via data-integratie aan het EPD kan worden gekoppeld.
- IZA (Integraal Zorgakkoord)
- Het nationale akkoord (2023–2026) tussen de Nederlandse overheid, zorgaanbieders, verzekeraars en patiëntorganisaties om de zorg toekomstbestendig te maken. Het IZA zet sterk in op digitalisering, interoperabiliteit en het verplaatsen van zorg naar de thuissituatie via digital health.
- Koppeltaal
- Een Nederlandse FHIR-gebaseerde standaard die e-health-modules koppelt aan behandelprocessen, met name in de GGZ. Koppeltaal 2.0 maakt het mogelijk dat behandelaren, cliënten en e-health-applicaties veilig gegevens uitwisselen binnen één behandelcontext.
- LSP (Landelijk Schakelpunt)
- De nationale infrastructuur waarmee zorgverleners in Nederland veilig medische gegevens uitwisselen. Via het LSP kan een apotheek of huisartsenpost het medicatiedossier of de professionele samenvatting van een patiënt opvragen uit het HIS of EPD, mits de patiënt toestemming heeft gegeven.
- Machine learning (AI in de zorg)
- Een tak van kunstmatige intelligentie waarbij algoritmen patronen leren herkennen in data zonder expliciet geprogrammeerd te zijn. In de zorg wordt machine learning toegepast voor beeldherkenning (radiologie), voorspellende modellen (heropname-risico), cliëntmatchmaking en slimme triage. Vereist grote datasets en zorgvuldige omgang met AVG-gevoelige patiëntdata.
- MedMij
- Het Nederlandse afsprakenstelsel dat regelt hoe burgers hun gezondheidsgegevens veilig kunnen inzien en beheren via een PGO. MedMij-gecertificeerde applicaties communiceren via FHIR-standaarden met zorgaanbieders, zodat patiënten regie houden over hun eigen gezondheidsdata.
- mHealth (Mobile Health)
- Het gebruik van mobiele apparaten (smartphones, tablets, wearables) voor gezondheidszorg. mHealth-toepassingen omvatten gezondheidsapps, remote monitoring, medicatieherinneringen en telezorg-consults. mHealth maakt zorg toegankelijker en ondersteunt zelfmanagement van chronische aandoeningen.
- MRR (Monthly Recurring Revenue)
- De maandelijks terugkerende omzet van een SaaS-bedrijf. MRR is de basis voor het berekenen van ARR en wordt opgesplitst in nieuwe MRR (nieuwe klanten), expansie-MRR (upgrades) en churn-MRR (opzeggingen). Een gezonde MRR-groei geeft investeerders vertrouwen in het bedrijfsmodel.
- NEN 7510
- De Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. NEN 7510 beschrijft de organisatorische en technische maatregelen die zorginstellingen en hun leveranciers moeten treffen om de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van gezondheidsgegevens te waarborgen. Zie ook: cybersecurity, AVG.
- Open standaarden
- Technische specificaties die vrij beschikbaar en implementeerbaar zijn zonder licentiekosten of beperkingen. In de zorgsector zijn FHIR, HL7 en API-standaarden voorbeelden van open standaarden die vendor lock-in voorkomen en interoperabiliteit bevorderen. Zie ook: Open standaarden vs. vendor lock-in.
- PGO (Persoonlijke Gezondheidsomgeving)
- Een digitale omgeving waarmee burgers hun gezondheidsgegevens uit verschillende bronnen (EPD, HIS, laboratorium) op één plek kunnen inzien en beheren. PGO’s worden gecertificeerd via MedMij en vormen een belangrijk onderdeel van de door de overheid gestimuleerde regie-op-eigen-gezondheidsdata.
- Platformeconomie
- Een economisch model waarbij een centraal platform verschillende aanbieders en afnemers met elkaar verbindt. In zorgtechnologie creëert de platformeconomie netwerk-effecten: hoe meer partijen aangesloten, hoe waardevoller het platform. De CareHub is een voorbeeld van een platformmodel dat vendor lock-in voorkomt via open standaarden.
- Privacy-by-design
- Een ontwerpprincipe waarbij privacybescherming vanaf het begin wordt ingebouwd in systemen en processen, in plaats van achteraf toegevoegd. In de context van zorgtechnologie betekent dit dat dataminimalisatie, pseudonimisering en toegangscontrole standaard onderdeel zijn van de architectuur. Vereist door de AVG.
- Remote patient monitoring
- Het op afstand monitoren van patiënten via digitale apparatuur zoals IoT-sensoren, wearables en thuismetingen (bloeddruk, glucose, saturatie). Remote monitoring maakt vroegtijdige interventie mogelijk, vermindert ziekenhuisopnames en ondersteunt de verschuiving van zorg naar de thuissituatie. Zie ook: telezorg, mHealth.
- SaaS (Software as a Service)
- Een softwareleveringsmodel waarbij applicaties via het internet worden aangeboden op abonnementsbasis. In de zorgsector biedt SaaS voordelen als schaalbaarheid, automatische updates en lagere initiële kosten. De meeste moderne zorgtechnologie-oplossingen zijn SaaS-gebaseerd, met ARR als belangrijkste omzetmetriek.
- Safe-by-design
- Een ontwerpprincipe waarbij veiligheid, transparantie en menselijk toezicht vanaf het begin worden ingebouwd in een systeem — niet als nagedachte achteraf. In de context van AI betekent dit dat algoritmen alleen doen waarvoor ze zijn ontworpen, hun redenering kunnen uitleggen, en de eindbeslissing altijd bij een mens laten. In de zorgsector is safe-by-design een voorwaarde voor verantwoorde AI-inzet: systemen moeten auditeerbaar en corrigeerbaar zijn, en nooit zelfstandig klinische beslissingen nemen. Verwant aan privacy-by-design. Zie ook: Waarom AI in de zorg alleen werkt als patiënten het vertrouwen.
- Telezorg
- Het leveren van zorg op afstand via digitale communicatiemiddelen zoals videoconsulten, chat en remote monitoring. Telezorg vermindert reistijd voor patiënten, vergroot de toegankelijkheid van specialistische zorg in landelijke gebieden en is een kernelement van het IZA. Zie ook: mHealth, digital health.
- Vendor lock-in
- Een situatie waarin een organisatie afhankelijk wordt van één leverancier en niet eenvoudig kan overstappen naar een alternatief. In de zorgsector ontstaat vendor lock-in vaak door proprietary dataformaten en gesloten systemen. Open standaarden en FHIR-gebaseerde integraties zijn het antwoord. Zie ook: Open standaarden vs. vendor lock-in.
- Wegiz (Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg)
- Nederlandse wetgeving die verplicht stelt dat zorginstellingen gezondheidsgegevens elektronisch uitwisselen via gestandaardiseerde protocollen. De Wegiz is sinds 2023 van kracht en wordt gefaseerd ingevoerd, te beginnen met medicatieoverdracht en verwijzingen tussen huisarts en specialist. Bevordert interoperabiliteit via FHIR.
- Wlz (Wet langdurige zorg)
- De Nederlandse wet die de zorg regelt voor mensen die langdurig intensieve zorg nodig hebben, zoals ouderen met dementie of mensen met een ernstige beperking. Wlz-instellingen registreren zorggegevens in een ECD en zijn gebaat bij digitalisering voor efficiëntere zorglevering en rapportage.
- ZIS (Ziekenhuisinformatiesysteem)
- Het centrale informatiesysteem van een ziekenhuis dat administratieve, logistieke en financiële processen ondersteunt: patiëntregistratie, afspraken, facturatie en bedmanagement. Het ZIS werkt samen met het EPD en communiceert via HL7-berichten met laboratorium- en beeldvormingssystemen.
- Zorgtechnologie (Healthtech)
- Verzamelterm voor technologische oplossingen die worden ingezet om de kwaliteit, efficiëntie en toegankelijkheid van zorg te verbeteren. Dit omvat onder meer ECD/EPD-systemen, planningssoftware, telezorg, AI-toepassingen, wearables en data-analyseplatforms. Zie ook: digital health.
A
B
C
D
E
F
G
H
I
K
L
M
N
O
P
R
S
T
V
W
Z
Meer weten over zorgtechnologie?
Ontdek hoe het CareHub-ecosysteem digitale zorg verbindt via open standaarden en interoperabiliteit.